Featured Stories

ขอแสดงความยินดีกับผศ.ดร.ฤทธิรงค์ จุฑาพฤฒิกร อาจารย์สายวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา รับรางวัล Hope Crafter Award สาขา Educator for Hope เป็นรางวัลเชิดชูบุคคลที่มีบทบาทในการส่งเสริมให้เยาวชนและคนรุ่นใหม่เป็นพลังแห่งการเปลี่ยนแปลง จัดโดยสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) ในพิธีมอบรางวัล Hope Crafter Awards 2026 เนื่องในโอกาสครบรอบ 15 ปีแห่งการก่อตั้งสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย

พร้อมกันนี้ภายในพิธี ศ.(พิเศษ) ดร.กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ ประธานกรรมการสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทยและนายกสภามหาวิทยาลัยกรุงเทพ กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “Community of Hope Crafters in Thailand” และแสดงความยินดีกับอาจารย์ที่ได้รับรางวัล

ชวนอ่านเรื่องราวดีๆ ของผศ.ดร.ฤทธิรงค์ หรือ อ.หนอน กับมุมมองการสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ในชั้นเรียนแบบให้นักศึกษาได้ทำงานกับโจทย์จริง “ผมถามตัวเองอยู่เสมอว่าถ้าเราเป็นนักศึกษา เราอยากเรียนวิชาออกแบบแบบไหนคำตอบคือ ชั้นเรียนที่ได้ทำงานกับโจทย์จริง ได้ทำงานร่วมกับผู้คนจริง และผลงานที่สร้างขึ้นมีโอกาสถูกนำไปใช้หรือก่อสร้างได้จริง เพราะในช่วงที่ผมเป็นนักศึกษา ผมไม่เคยได้รับโอกาสเช่นนั้นเมื่อมีโอกาสเป็นผู้ออกแบบชั้นเรียน ผมจึงพยายามสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ในแบบที่ตัวเองเคยอยากได้รับ แน่นอนว่าแนวทางนี้แตกต่างจากรูปแบบการเรียนการสอนที่คุ้นเคย ความเห็นที่ได้รับบ่อยที่สุดคือ “โจทย์แบบนี้ยากเกินไป” แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผมกลับเห็นนักศึกษาได้เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ ที่หาไม่ได้จากห้องเรียนทั่วไป ได้ทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายสาขา บางครั้งห้องเรียนก็เล็กเกินไปสำหรับการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นนอกมหาวิทยาลัย และสิ่งที่มีคุณค่าที่สุดคือ การได้เห็นนักศึกษาได้รับคำชื่นชมอย่างจริงใจจากผู้เชี่ยวชาญและผู้ปฏิบัติงานตัวจริงในแต่ละสาขา แม้ชั้นเรียนที่ออกแบบจะยังมีข้อบกพร่องและยังต้องพัฒนาอีกมาก แม้จะแตกต่างจากรูปแบบการเรียนการสอนทั่วไป แต่เป็นชั้นเรียนที่ทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้จากโลกจริง และเป็นชั้นเรียนที่สร้างประโยชน์ให้กับใครบางคนได้เสมอ”

หัวใจสำคัญของรางวัลที่ได้รับนี้ อ.หนอนเล่าให้ฟังว่า “รางวัลที่ได้รับครั้งนี้ไม่ได้อยู่ที่ตัวโครงการเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ "กระบวนการเรียนรู้" ที่เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่างตนเอง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ กับสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย ผ่านหลายโครงการ เช่น โครงการออกแบบนิทรรศการโอกาสสถาน เรือนพรธำรงค์ จังหวัดเชียงใหม่, โครงการออกแบบโรงเรียนฝึกอาชีพเสริมสวยและนวด “ตั้งต้นดี”, โครงการออกแบบนิทรรศการสิ่งของจากผู้ต้องขัง โครงการออกแบบสถานคุมขังภายหลังพ้นโทษ, โครงการออกแบบศูนย์แม่และเด็ก ทัณฑสถานหญิงกลาง คลองเปรม รวมถึงโครงการอื่นๆ ที่กำลังดำเนินการอยู่ ทุกโครงการเปิดพื้นที่ให้นักศึกษา อาจารย์ นักวิจัย และนักออกแบบได้เข้ามามีส่วนร่วมในการทำงาน ขณะเดียวกันยังมีการเชิญผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายสาขา เข้ามาให้ความรู้ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และให้ข้อเสนอแนะต่อกระบวนการออกแบบที่สำคัญ กระบวนการทำงานดังกล่าวยังช่วยให้เกิดการบูรณาการความรู้จากหลายศาสตร์ ทำให้การแก้ปัญหามีความรอบด้านมากขึ้น และเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้เห็นว่าการออกแบบไม่ใช่เพียงการสร้างผลงาน แต่เป็นเครื่องมือในการทำความเข้าใจมนุษย์ สังคม และความเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปได้”

ส่งไม้ต่อโครงการเพื่อสังคม อ.หนอนเล่าถึง การส่งเสริมโครงการเพื่อสังคม “โครงการที่เกี่ยวข้องกับสังคมเป็นเหมือนพื้นที่ที่ชวนนักศึกษาออกมาจากโลกของตนเองชั่วคราว เพื่อมองเห็นชีวิตของผู้อื่น มองเห็นปัญหาของสังคม และเข้าใจประสบการณ์ของกลุ่มคนเปราะบางมากขึ้น เขาจะได้เห็นว่าสังคมรอบตัวมีความหลากหลายเพียงใด การได้รู้จักผู้อื่น ได้รับฟังความทุกข์และความหวังของผู้อื่น อาจทำให้นักศึกษาได้หยุดพักจากปัญหาของตนเอง หรืออาจทำให้เขามองปัญหาของตนเองด้วยสายตาใหม่ ผมไม่เคยคาดหวังว่านักศึกษาที่ผ่านชั้นเรียนเหล่านี้จะต้องกลายเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงหรือทำสิ่งยิ่งใหญ่เสมอไป เพียงแค่ช่วงเวลาหนึ่งที่เขาได้ออกจากปัญหาของตนเอง ได้พบปะ พูดคุย และร่วมทำความเข้าใจกับผู้คนที่อยู่ไกลจากประสบการณ์ชีวิตของเขา นั่นก็เป็นบทเรียนสำคัญมากแล้ว หากนักศึกษาสามารถใช้งานออกแบบเพื่อช่วยคลี่คลายปัญหาที่กลุ่มคนเปราะบางเผชิญอยู่ได้ ผมก็เชื่อว่า ปัญหาต่างๆ ที่เขาเผชิญในชีวิตของตนเอง เขาจะเรียนรู้ที่จะ “ออกแบบ” วิธีรับมือกับมันได้เช่นกัน”

ทิ้งท้ายกับคำพูดที่อ.หนอน มักพูดเสมอ “ผมมักพูดกับนักศึกษาในชั้นเรียนเสมอ ประโยคนี้เป็นพื้นฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม ขั้นแรกคือการตระหนักว่าการกระทำของเราไม่ควรสร้างภาระหรือความเดือดร้อนให้กับคนอื่น และเมื่อเราดูแลตรงนั้นได้แล้ว ขั้นต่อไปคือการถามตัวเองว่า เราจะใช้ความรู้ ความสามารถ และโอกาสที่เรามี ไปสร้างประโยชน์ให้กับผู้อื่นหรือสังคมได้อย่างไร ผมคิดว่านี่เป็นจุดเริ่มต้นเล็กๆ ของการเรียนรู้ที่จะเป็นทั้งนักออกแบบที่ดี และเป็นมนุษย์ที่อยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความรับผิดชอบ”