บุ๊ง ปณิธิพงษ์ ชูประเสริฐโชค นักศึกษาชั้นปีที่ 2 สาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม ติด 1 ใน 10 ผู้แทนทูตเยาวชนวิทยาศาสตร์ไทย รุ่นที่ 21 (Young Thai Science Ambassador #21) สู่การเป็น “นักสื่อสารวิทยาศาสตร์ดีเด่น ระดับประเทศ” ร่วมเปิดประสบการณ์การเรียนรู้ด้านการสื่อสารวิทยาศาสตร์ ผ่านโครงการค่ายพัฒนาศักยภาพเยาวชนด้านการสื่อสารวิทยาศาสตร์ ภายใต้หัวข้อ “Future Green Jobs” อาชีพแห่งอนาคตเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ซึ่งมุ่งพัฒนาทักษะการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้สามารถสื่อสารกับประชาชนทั่วไปได้อย่างเข้าใจง่าย ชัดเจน และเข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย
จุดเริ่มต้นจากแนวคิด “มด” สู่ระบบโลจิสติกส์แห่งอนาคต
สำหรับกระบวนการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการ ผู้สมัครต้องจัดทำคลิปวิดีโอแนะนำตัว พร้อมนำเสนอแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์หรืออาชีพแห่งอนาคต โดยบุ๊งได้นำเสนอแนวคิดจากพฤติกรรมของ “มด” มาประยุกต์ใช้กับระบบโลจิสติกส์สมัยใหม่
“มดมีระบบการจัดการเส้นทางและการขนส่งอาหารที่มีประสิทธิภาพ แม้จะมีจำนวนมากแต่สามารถเคลื่อนที่ได้อย่างเป็นระบบ แนวคิดนี้สามารถนำไปต่อยอดร่วมกับ AI และ Data Analytics เพื่อพัฒนาระบบขนส่ง ลดการวิ่งรถซ้ำซ้อน ลดการใช้พลังงาน และช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ครับ”
ก่อนเข้าร่วมกิจกรรมค่าย ผู้ผ่านการคัดเลือกกว่า 40 คน ได้เรียนรู้ผ่านหลักสูตรออนไลน์เพื่อเตรียมพื้นฐานด้านการสื่อสาร การนำเสนอ และองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ทุกคนมีความพร้อมก่อนเข้าสู่กิจกรรมภาคปฏิบัติ
เปิดโลกเบื้องหลังการสื่อสารมวลชนที่ Thai PBS
กิจกรรมค่ายจัดขึ้นเป็นเวลา 3 วัน 2 คืน โดยในวันแรก ผู้เข้าร่วมได้เดินทางไปศึกษาดูงาน ณ สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส (Thai PBS) เพื่อเรียนรู้กระบวนการทำงานของสื่อมวลชน ตั้งแต่การผลิตข่าว การตรวจสอบข้อมูลข่าวสาร การป้องกันข่าวปลอม (Fake News) ไปจนถึงการทำงานภายในห้องส่งและเทคโนโลยีที่ใช้ในการออกอากาศจริง
บุ๊ง เล่าว่าประสบการณ์ครั้งนี้ช่วยเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับการสื่อสาร เพราะถึงจะไม่ได้ศึกษาโดยตรงด้านนิเทศศาสตร์ แต่ได้เห็นว่าการนำเสนอข้อมูลที่ถูกต้องและน่าสนใจมีบทบาทสำคัญต่อการสร้างความเข้าใจในสังคม หลังจากศึกษาดูงานเดินทางกลับมายังสถานที่จัดค่ายและพักค้างคืน พร้อมเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้และ Workshop อย่างต่อเนื่อง
เรียนรู้เมืองสีเขียวจากกรณีศึกษา “ไฟรบูร์ก” ประเทศเยอรมนี
อีกหนึ่งกิจกรรมสำคัญของค่าย คือการเรียนรู้จากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจากประเทศเยอรมนี ภายใต้ความร่วมมือกับสถาบันเกอเธ่ (Goethe-Institut) ซึ่งได้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับเมืองสีเขียว พลังงานสะอาด และการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน ผ่านกรณีศึกษาของเมืองไฟรบูร์ก(Freiburg) ประเทศเยอรมนี
เมืองไฟรบูร์กถือเป็นตัวอย่างของเมืองที่ประสบความสำเร็จด้าน Green City และ Smart City โดยสามารถพัฒนาระบบพลังงานสะอาด ลดมลพิษ และสร้างความร่วมมือระหว่างประชาชน ภาครัฐ และภาคธุรกิจได้อย่างเป็นรูปธรรม
สิ่งที่สร้างความประทับใจมากที่สุดคือแนวคิดเรื่อง “ความตระหนักรู้ของประชาชน” หรือ Awareness ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการเปลี่ยนแปลง “ก่อนหน้านี้ผมไม่เคยรู้ว่าการพัฒนาเมืองสีเขียวสามารถเกิดขึ้นได้อย่างเป็นระบบขนาดนี้ เมืองไฟรบูร์กทำให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงไม่ได้เริ่มจากรัฐบาลเพียงฝ่ายเดียว แต่เริ่มจากประชาชนที่มองเห็นผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและลุกขึ้นมามีส่วนร่วม”
บุ๊งเล่าเพิ่มเติมว่า “ในอดีตเมืองไฟรบูร์กเคยมีประเด็นเกี่ยวกับโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ซึ่งทำให้ประชาชนออกมาแสดงจุดยืนและเรียกร้องแนวทางการพัฒนาเมืองที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น จากนั้นจึงเกิดความร่วมมือระหว่างประชาชน องค์กรท้องถิ่น ภาครัฐ และภาคธุรกิจ ความร่วมมือนี้นำไปสู่การส่งเสริมพลังงานสะอาด เช่น การใช้พลังงานแสงอาทิตย์ การลดมลพิษ รวมถึงการปรับตัวของผู้ประกอบการท้องถิ่น เช่น ร้านอาหารและร้านกาแฟที่เริ่มเลือกใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและย่อยสลายได้ง่ายขึ้น”
เล่าปิดท้ายว่า “สิ่งที่ผมเรียนรู้คือ เมืองสีเขียวไม่ได้เกิดจากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เกิดจากคนในสังคมที่เข้าใจปัญหาและร่วมมือกัน เมื่อมีคนเริ่มลงมือทำมากขึ้น ก็สามารถขยายเป็นการเปลี่ยนแปลงในระดับเมืองได้จริง”
ฝึกทักษะนักสื่อสารวิทยาศาสตร์ ผ่านโจทย์เล่าเรื่องภายใน 3 นาที
หลังจากเรียนรู้แนวคิดด้านเมืองสีเขียว ผู้เข้าร่วมทั้งหมดได้เข้าร่วมกิจกรรม Workshop ด้านการสื่อสารวิทยาศาสตร์ โดยทีมวิทยากรจากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) ถ่ายทอดทักษะการเล่าเรื่องการจัดโครงสร้างเนื้อหา และเทคนิคการสื่อสารให้มีประสิทธิภาพ กิจกรรมมุ่งเน้นให้ผู้เข้าร่วมสามารถคัดเลือกประเด็นสำคัญ เรียบเรียงข้อมูล และนำเสนอเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์ให้กระชับและเข้าใจง่าย โดยมีโจทย์สำคัญคือการนำเสนอภายในเวลาเพียง 3 นาที
บุ๊งเล่าก่อนจบสัมภาษณ์ว่า “ถึงแม้ตัวเองจะสามารถเล่าเรื่องและอธิบายแนวคิดได้ดีอยู่แล้ว แต่การสื่อสารภายในเวลาที่จำกัดทำให้ต้องเรียนรู้การวางโครงสร้างเรื่องให้ชัดเจนมากขึ้น ทั้งการเลือกประเด็นสำคัญ การสร้างลำดับเรื่อง และการทำให้ผู้ฟังเข้าใจได้ในระยะเวลาสั้น”
โครงการค่ายเยาวชนวิทยาศาสตร์ไทย จึงไม่เพียงเป็นพื้นที่สำหรับการเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แต่ยังเป็นเวทีสำคัญในการพัฒนาทักษะการสื่อสารของเยาวชนไทย เพื่อสร้างนักสื่อสารวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ที่สามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้กับสังคม และร่วมขับเคลื่อนแนวคิดอาชีพแห่งอนาคตเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนต่อไป
