นับเป็นอีกหนึ่งเวทีที่เปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ถ่ายทอดแนวคิดการออกแบบเชิง Inclusive Design ผ่านผลงานที่เชื่อมโยงผู้คน สังคม และประสบการณ์ชีวิตเข้าด้วยกัน 2 นักศึกษาสถาปัตยกรรมศาสตร์ นางสาวนัชชา ปันติ (ฟาง) เจ้าของผลงานศูนย์ส่งเสริมสุขภาวะทางปัญญาเพื่อป้องกันโรคอัลไซเมอร์และบูรณาการการดูแลผู้สูงอายุ เทศบาลท่าโขลง และ นางสาวสุธาทิพย์ เชื้อแก้ว (มะเหมี่ยว) เจ้าของผลงานโรงเรียนเฉพาะความพิการออทิสติก ได้นำผลงานวิทยานิพนธ์เข้าร่วมจัดแสดง พร้อมปรับวิธีการนำเสนอให้งานสถาปัตยกรรมเข้าถึงผู้ชมทั่วไปได้มากยิ่งขึ้น ผ่านการเล่าเรื่องและกิจกรรมเชิงปฏิสัมพันธ์ ในงานรวมมิตรบางกอก : Bangkok Inclusive Art Festival จัดโดย หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ร่วมกับมูลนิธิเพื่อเด็กพิการ มูลนิธิเดอะเรนโบว์ รูม บริติช เคานซิล ประเทศไทย และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย(ไทยพีบีเอส)
จากประสบการณ์ประกวด สู่พื้นที่แสดงไอเดียที่เข้าถึงผู้คน
มะเหมี่ยว สุธาทิพย์ เล่าว่า “ตลอดระยะเวลาการเรียนได้มีโอกาสเข้าร่วมโครงการและการประกวดด้านการออกแบบมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้คุ้นเคยกับขั้นตอนการเตรียมผลงานและกระบวนการคัดเลือก โดยการเข้าร่วมโครงการ “รวมมิตรบางกอก” ได้รับการแนะนำจากอาจารย์ซึ่งมองเห็นว่าผลงานสอดคล้องกับแนวคิด Inclusive Design ที่เน้นการออกแบบเพื่อผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส”
ฟาง นัชชา เล่าว่า “ตัวเองก็มีประสบการณ์เข้าร่วมโครงการและแสดงผลงานมาก่อนเช่นกัน ทำให้มองว่างานลักษณะนี้เป็นพื้นที่สำคัญในการทดลองวิธีสื่อสารแนวคิดกับผู้คนวงกว้าง ไม่ใช่เพียงการนำเสนอแบบสถาปัตยกรรมเชิงเทคนิคเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้าง “ชุดความคิด” ที่เปิดให้ผู้ชมตีความและเชื่อมโยงกับประสบการณ์ของตนเอง โดยภายในคณะมีการคัดเลือกเพียง 2 ผลงานเพื่อส่งเข้าร่วมจัดแสดง และผลงานของฟางเป็นหนึ่งในนั้น หลังส่งงานยังมีการตรวจสอบและปรับรายละเอียด เพื่อให้สอดคล้องกับข้อจำกัดของนิทรรศการและความเป็นไปได้ทางสถาปัตยกรรม”
เปลี่ยนงานสถาปัตย์ให้เล่าเรื่องได้และมีส่วนร่วม
มะเหมี่ยว สุธาทิพย์ เล่าว่า “ผลงานของมะเหมี่ยวเป็นการออกแบบพื้นที่สำหรับเด็กออทิสติก โดยศึกษาพฤติกรรม ความไวต่อประสาทสัมผัส และสิ่งกระตุ้นจากสภาพแวดล้อมที่ส่งผลต่อเด็กออทิสติก ก่อนนำมาพัฒนาเป็นแนวทางการออกแบบพื้นที่ที่เหมาะสม” ในการจัดแสดงจึงเลือกใช้วิธี Storytelling แทนการพรีเซนต์แบบสถาปัตยกรรมล้วน พร้อมสร้าง “Sensory Board” ให้ผู้ชมได้สัมผัสวัสดุ สี และพื้นผิวต่างๆ เพื่อรับรู้ความรู้สึกผ่านประสบการณ์จริง และบันทึกฟีดแบ็กกลับมายังผลงาน”
ฟาง นัชชา เล่าว่า “นำเสนอประเด็น “อัลไซเมอร์” ผ่านการตั้งคำถามปลายเปิด โดยไม่ได้ระบุชื่อโรคตรงๆ แต่เปิดโอกาสให้ผู้ชมเชื่อมโยงกับคนใกล้ตัวหรือประสบการณ์ของตนเอง ผ่านองค์ประกอบเชิงพื้นที่และกิจกรรมบนบอร์ด”
ประสบการณ์จากผู้ชมและผู้เชี่ยวชาญ สู่การต่อยอดทางความคิด
มะเหมี่ยว สุธาทิพย์ เล่าว่า “ระหว่างการพัฒนาผลงาน มะเหมี่ยวมีโอกาสพูดคุยกับอาจารย์และผู้เชี่ยวชาญด้านเด็กออทิสติก ทำให้ได้มุมมองใหม่ทั้งด้านพฤติกรรมและการออกแบบเพื่อรองรับความต้องการเฉพาะทาง นอกจากนี้ ฟีดแบ็กจากผู้ชมที่เข้ามาทดลองกิจกรรมบน Sensory Board ยังช่วยสะท้อนว่า “ความรู้สึก” สามารถถูกนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบพื้นที่ได้จริง
ฟาง นัชชา เล่าว่า “สำหรับฟาง สิ่งสำคัญที่ได้รับคือการเห็นพลังของการสื่อสารผ่าน “ประสบการณ์” มากกว่าการอธิบายเชิงวิชาการ เธอสังเกตว่า แม้ผู้ชมจำนวนมากจะไม่ได้มีพื้นฐานด้านสถาปัตยกรรม แต่ก็สามารถเข้าใจสารของงานได้ผ่านคำถามและองค์ประกอบที่ชวนให้คิดต่อ ทำให้งานออกแบบกลายเป็นบทสนทนาร่วมระหว่างผู้สร้างกับผู้ชม”
เส้นทางหลังเรียนจบ กับมุมมองต่อวิชาชีพในอนาคต
มะเหมี่ยว สุธาทิพย์ เล่าว่า “มีเป้าหมายชัดเจนมาตั้งแต่เริ่มเรียนว่าอยากเป็นสถาปนิก และประสบการณ์จากโครงการนี้ยิ่งทำให้มั่นใจว่า การออกแบบที่ดีสามารถช่วยสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นให้ผู้คนได้จริง”
ฟาง นัชชา เล่าว่า “สกิลด้านสถาปัตยกรรมสามารถต่อยอดได้หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นงานสร้างสรรค์ งานการแสดง หรือการออกแบบประสบการณ์ นอกจากนี้ยังสนใจการทำงานข้ามศาสตร์ที่นำความคิดด้านสถาปัตยกรรมไปประยุกต์ใช้ในมิติใหม่ๆ”
โครงการ “รวมมิตรบางกอก” จึงไม่ใช่เพียงพื้นที่แสดงผลงานของนักศึกษา แต่ยังเป็นเวทีที่สะท้อนพลังของการออกแบบเพื่อความเท่าเทียม การสื่อสารผ่านประสบการณ์ และการเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับสถาปัตยกรรมในมิติที่ใกล้ชีวิตมากยิ่งขึ้น
